محمدحسن جاویدی | ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۵ | بخش: مدیریت و آینده پژوهی

همدلی متقابل؛ ویژگی مهم نهادهای متعالی

همدلی (Empathy)، توانایی آگاه بودن و درک احساسات و دنیای دیگران و ارزش دادن به آن تعریف می شود. به عبارت ساده تر، همدلی توانایی درک دنیا از دیدگاه دیگران و مشاهده پدیده ها از دریچه نگاه آنهاست. این ویژگی به اندازه ای مهم است که می تواند مهمترین شاخصه موفقیت یک سرپرست در هر نهادی تلقی شود. هرچند مهارت همدلی به مدیر یا سرپرست اختصاص ندارد، اما مسئولیت ایجاد همدلی در میان افراد، بر عهده اوست. ایجاد همدلی در محیط جامعه، گروه ها، سازمان ها و نهادها علاوه بر اینکه موجب بهبود روابط و افزایش اعتماد می گردد، در پذیرفتن اشتباهات افراد و پیشگیری یا حل مسائل درون نهاد بسیار موثر است.
همدلی

با مراجعه به منابع و نصوص دینی، موارد زیادی را می توان یافت که حقوق متقابل(حقوق و وظایف) افراد و نقش های متضایف(مانند پدر و فرزند) بیان گشته است. شاید بتوان یکی از دلایل ذکر اینگونه حقوق را ایجاد توانایی همدلی در افراد دانست. در واقع افزایش آگاهی افراد از حقوق طرف مقابل، تا حد زیادی موجب درک نقش مقابل و انتظارات او می گردد.

حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) در رابطه با حقوق متقابل امام و امت اینگونه خطاب می کند و می فرماید:
«ای مردم مرا بر شما حقی است و شما را نیز بر من حقی واجب شده است. اما حق شما بر من آن است که خیر خواه شما باشم و بیت المال را میان شما عادلانه تقسیم کنم و شما را آموزش دهم تا بیسواد و نادان نباشید و شما را تربیت کنم تا راه و رسم زندگی را بدانید.
و اما حق من بر شما این است که در بیعت با من وفادار باشید، و در آشکار و نهان برایم خیرخواهی کنید و هر گاه شما را فرا خواندم اجابت کنید و چون شما را فرمان دادم اطاعت کنید.»
ذکر حقوق متقابل امام و امت توسط حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) که خود امام و سرپرست جامعه هستند، به خوبی نشان می دهد که اطلاع از حقوق زیردستان و درک دنیا از دیدگاه آنها، از شروط و بایسته های مدیریت و سرپرستی است. امام با ذکر این حقوق بیان می دارند که به خوبی از حقوق، نیازها و انتظارات امت خویش مطلع بوده و همدلی کامل با ایشان دارند. آگاهی دادن امت، به حقوق امام بلافاصله پس از ذکر حقوق امت، دلیل بر این است که همدلی در جامعه یا نهاد باید به صورت دوسویه و متقابل باشد تا موجب سلامت و بقای آن نهاد گردد. همچنین می توان از ذکر حقوق ملت توسط امام، اینچنین نتیجه گرفت که ایجاد همدلی در افراد یک نهاد، بر عهده سرپرست می باشد.
در حقیقت در یک سازمان هنگامی که مدیر بتواند دنیا را از دید کارکنان خود ببیند و درک کند، آنگاه می تواند به درستی در مورد آنها تصمیم گیری نموده و عدالت را به خوبی برقرار نماید. اطلاع از شرایط، حقوق و طرز تفکر افراد زیردست، مهمترین مواردی هستند که می توانند رضایتمندی کارکنان را نسبت به تصمیمات مدیر افزایش دهند. در مقابل، درک شرایط، حقوق و به طور کلی دنیای مدیر نیز می تواند موجب قضاوت و عملکرد صحیح کارکنان نسبت به مدیر گشته و از مسائل و معظلات بسیاری در سازمان جلوگیری نماید.
چه بسا مسأله ای از دید مدیران یک سازمان بسیار کوچک به نظر برسد، اما بزرگترین مسأله کارکنان و تمام دغدغه آنها محسوب شود. و چه بسا کارکنان متوجه بزرگترین دغدغه های مدیران نگشته و آنها را نادیده بگیرند. شاید به همین دلیل است که حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) می فرمایند: «اگر تمام اقالیم سبعه را به من دهند تا دانه جویی را از دهان مورچه ای بگیرم هرگز این کار را نخواهم کرد». این سخن حضرت، از یک سو بر زشتی ظلم دلالت دارد بدین صورت که حتی کوچکترین ظلم، آنقدر قباحت دارد که تمام دنیا در برابر آن بی ارزش است. از سوی دیگر، این کلام به این نکته توجه می دهد که «گرفتن دانه ای از دهان مورچه ای»، ظلم کوچکی نیست. گرفتن یک دانه جو از یک موچه، شاید کوچکترین چیزی باشد که در رابطه با ظلم از دید انسان ها بتوان به آن مثال زد، اما این کار از دید یک مورچه، ظلم بزرگی است. شاید بتوان گفت که آن دانه جو در دهان مورچه(در آن لحظه)، تمام دنیای اوست. با این نگاه می توان دلیل و توازنِ قرار گرفتنِ «تمام اقالیم سبعه» را در مقابل «گرفتن دانه ای از دهان مورچه ای» دریافت. مانند اینکه حضرت فرموده باشند: اگر تمام دنیای انسانها را به من بدهند تا تمام دنیای مورچه ای را از او بگیرم، هرگز این کار را نخواهم کرد. در واقع این شیوه حکومت و مدیریت حضرت است که بارها در کلام گهربار خویش آن را به بیان های مختلف معرفی نموده اند. شیوه مدیریتی حضرت این است که تمام مردم خویش را درک نموده و از حقوق و وظایف آنها کاملا آگاه است و می تواند دنیا از دید ضعیف ترین مردم خویش ببیند و بر این اساس بر آنها حکومت و مدیریت نماید.
از این عبارات در کلام حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) و دیگر معصومین(ع) می توان دریافت که همدلی ویژگی مهم یک مدیر فرهنگی بوده و وجود همدلی متقابل در جامعه، نهادها و سازمان ها از بایسته ها و عامل موثری در رشد و تعالی آنها است. همچنین بر این اساس می توان موفقیت مدیران و مسئولان را در گروِ ایجاد این مهارت در خود و نیروهای انسانی شان تلقی نمود.

فرم ارسال دیدگاه